Hôm nay
🔥 Chuỗi 0 ngày◎ Hôm nay 0/1 việc⚓ 0 hải lý
Hiểu đời · Tâm lý & ra quyết định · Bài 8/12 · khoảng 4 phút
Hiệu ứng mỏ neo: con số đầu tiên kéo lệch phán đoán
Tâm lý & ra quyết định
Vì sao chiếc áo 'giá gốc 900 nghìn, nay còn 450 nghìn' trông rẻ thế?
Trả lời trong một câu: Con số đầu tiên ta nhìn thấy trở thành mỏ neo: các ước lượng sau đó bị kéo về phía nó, kể cả khi ta biết nó ngẫu nhiên; vì vậy hãy tự đặt con số của mình trước khi nghe con số của người khác.
1Đoán trước đã
Năm 1974, người tham gia xem một vòng quay dừng ở số 10 hoặc 65, rồi đoán tỷ lệ các nước châu Phi trong Liên Hợp Quốc. Con số trên vòng quay ảnh hưởng thế nào?
Nhóm thấy số 10 đoán trung vị 25%, nhóm thấy số 65 đoán 45%. Một con số vô nghĩa đã kéo lệch phán đoán 20 điểm phần trăm. Thí nghiệm của Amos Tversky và Daniel Kahneman (người sau này nhận giải Nobel kinh tế).
2Giải thích trong 3 bước
Neo trước, chỉnh sau
Khi phải ước lượng điều chưa chắc, não lấy con số gần nhất làm điểm xuất phát rồi điều chỉnh dần. Vấn đề là ta thường chỉnh chưa đủ xa, nên kết quả cuối vẫn nằm gần mỏ neo.
Mỏ neo ở khắp nơi
Giá gốc bị gạch đi, lời chào giá đầu tiên trong đàm phán, con số thu nhập mong muốn nói ra đầu tiên khi phỏng vấn, 'thường giá 2 triệu nay chỉ còn…'. Ngay cả người trong nghề cũng bị ảnh hưởng.
Dùng mỏ neo thay vì bị neo
Trong đàm phán, bên đưa ra con số hợp lý đầu tiên thường có lợi thế, vì cuộc nói chuyện xoay quanh con số đó. Khi ở phía nghe giá, cách chống neo tốt nhất là đã có sẵn con số của mình, dựa trên dữ liệu, trước khi nghe giá.
Hình dung cho dễ nhớ: Đúng như cái tên: tàu đã thả neo thì gió đẩy mấy cũng chỉ xoay quanh chỗ neo. Con số đầu tiên là cái neo của suy nghĩ.
3Áp dụng ngay hôm nay
- Trước khi mua đồ đắt tiền hay xem báo giá, ghi ra giấy mức giá bạn cho là hợp lý dựa trên vài nguồn tham khảo, rồi mới nhìn giá của người bán.
- Thấy 'giá gốc… nay chỉ còn…': che giá gốc đi và hỏi 'món này có đáng với số tiền mình đang phải trả không?'.
- Khi đàm phán giá dịch vụ, hợp đồng hay thu nhập, cân nhắc đưa ra con số có căn cứ trước, thay vì đợi bên kia thả neo.
- Trong cuộc họp cần ước lượng, để mọi người tự viết con số của mình trước khi có ai nói ra con số đầu tiên.
4Hiểu lầm phổ biến
Hiểu lầm: Mình biết con số kia vô lý nên không bị ảnh hưởng.
Thực ra: Trong thí nghiệm vòng quay, ai cũng biết con số là ngẫu nhiên mà vẫn bị kéo lệch. Biết về hiệu ứng mỏ neo giúp ít hơn ta tưởng; có sẵn con số của mình mới giúp nhiều.
Hiểu lầm: Giảm 50% là rẻ.
Thực ra: Rẻ hay đắt tuỳ vào giá trị món đồ với bạn, không tuỳ vào giá gốc do người bán đặt ra.
5Một từ Hán Việt mang về
锚定效应
máodìng xiàoyìng · Hán Việt: miêu định hiệu ứng · hiệu ứng mỏ neo
锚 (miêu) là cái neo tàu, 定 (định) là cố định, 效应 (hiệu ứng) là hiệu ứng. Thả neo tiếng Trung là 抛锚 (pāomáo).
6Ba câu đố nhanh
1. Trong thí nghiệm năm 1974, con số trên vòng quay…
Đáp án: Kéo lệch ước lượng dù ai cũng biết nó ngẫu nhiên. Trung vị 25% so với 45%, chỉ vì con số trên vòng quay.
2. Cách tốt nhất để không bị lời chào giá đầu tiên dắt mũi?
Đáp án: Chuẩn bị sẵn con số của mình dựa trên dữ liệu trước khi nghe giá. Có mỏ neo của riêng mình thì mỏ neo của người khác yếu đi.
3. Biển 'Giá gốc 900.000đ, nay 450.000đ' đang tận dụng hiệu ứng gì?
Đáp án: Hiệu ứng mỏ neo. Giá gốc là mỏ neo làm giá bán trông rẻ.
Tiến độ được lưu ngay trên thiết bị này, không cần tài khoản.