Hôm nay
🔥 Chuỗi 0 ngày◎ Hôm nay 0/1 việc⚓ 0 hải lý
Hiểu đời · Tâm lý & ra quyết định · Bài 7/12 · khoảng 4 phút
Vòng tròn năng lực: biết mình không biết gì
Tâm lý & ra quyết định
Nên nghe theo người nói hay nhất, hay người hiểu việc nhất?
Trả lời trong một câu: Mỗi người chỉ thật sự hiểu sâu một số lĩnh vực; quyết định lớn nên nằm trong vùng đó, còn ngoài vùng thì hoặc học thật kỹ, hoặc nhờ người trong nghề, hoặc đứng ngoài.
1Đoán trước đã
Theo Warren Buffett, điều gì quan trọng nhất với vòng tròn năng lực của một người?
Buffett cho rằng kích thước vòng tròn không quan trọng lắm, biết ranh giới của nó mới là sống còn. Người hiểu ít nhưng biết rõ mình không hiểu gì thường quyết định tốt hơn người hiểu nhiều mà tưởng mình hiểu hết.
2Giải thích trong 3 bước
Vẽ vòng tròn
Vòng tròn năng lực là những lĩnh vực bạn hiểu đủ sâu để biết điều gì quan trọng, điều gì có thể sai, và vì sao. Dấu hiệu nhận biết: bạn giải thích được cho người khác bằng lời đơn giản, và đoán khá đúng chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.
Ranh giới mới là chỗ quan trọng
Trong thư gửi cổ đông năm 1996, Buffett viết rằng nhà đầu tư không cần hiểu mọi doanh nghiệp, chỉ cần đánh giá đúng những doanh nghiệp nằm trong vòng tròn của mình. Rủi ro lớn nhất không nằm ở chỗ không biết, mà ở chỗ không biết rằng mình không biết.
Ba cách xử lý khi ở ngoài vòng
Một: học đủ sâu cho tới khi việc đó nằm trong vòng (tốn thời gian, nhưng đáng với việc lặp lại nhiều lần). Hai: nhờ người có vòng tròn đó, và hiểu động lực của họ. Ba: nói 'tôi không biết' và đứng ngoài. Buffett và Munger có hẳn một 'ngăn quá khó' cho những việc họ không hiểu đủ, và vui vẻ bỏ qua.
Hình dung cho dễ nhớ: Như hoa tiêu dẫn tàu: một hoa tiêu Hải Phòng thuộc từng khúc luồng Lạch Huyện, nhưng không ai giao cho anh ấy dẫn tàu vào cảng Rotterdam. Giỏi thật sự gồm cả việc biết mình không dẫn tàu ở đâu.
3Áp dụng ngay hôm nay
- Viết ra 3 lĩnh vực bạn hiểu sâu nhờ làm nhiều năm, và 3 lĩnh vực bạn hay có ý kiến nhưng thật ra mới chỉ đọc qua.
- Trước một quyết định lớn (mua nhà, đầu tư, đổi việc), tự hỏi: 'Mình có giải thích được điều gì có thể làm việc này đổ bể không?'. Không giải thích được là đang ở ngoài vòng.
- Tập nói 'tôi không biết, để tôi hỏi người hiểu hơn' trong công việc. Câu này rẻ hơn nhiều so với một quyết định sai.
4Hiểu lầm phổ biến
Hiểu lầm: Người giỏi phải có ý kiến về mọi thứ.
Thực ra: Người giỏi biết lĩnh vực nào ý kiến của mình đáng tin và lĩnh vực nào thì không.
Hiểu lầm: Ở trong vòng tròn là bảo thủ, không chịu học.
Thực ra: Vòng tròn mở rộng được bằng cách học thật sâu. Điều cần tránh là hành động như thể nó đã rộng hơn thực tế.
5Một từ Hán Việt mang về
能力圈
nénglìquān · Hán Việt: năng lực khuyên · vòng tròn năng lực
能力 (năng lực) là năng lực, 圈 (khuyên) là cái vòng. Giới đầu tư Trung Quốc dùng đúng cụm 能力圈 theo nghĩa của Buffett.
6Ba câu đố nhanh
1. Theo Buffett, điều gì quan trọng nhất về vòng tròn năng lực?
Đáp án: Biết rõ ranh giới của nó. Kích thước không quan trọng bằng việc biết chỗ nó kết thúc.
2. Dấu hiệu nào cho thấy một việc nằm TRONG vòng tròn của bạn?
Đáp án: Bạn giải thích được điều gì có thể làm nó hỏng và vì sao. Hiểu sâu là hiểu được cả những cách nó có thể sai.
3. Khi phải quyết định một việc ngoài vòng tròn, cách nào KHÔNG nên làm?
Đáp án: Làm theo cảm giác vì tin mình đủ thông minh. Tự tin ngoài vòng tròn là chỗ dễ trả giá đắt nhất.
Tiến độ được lưu ngay trên thiết bị này, không cần tài khoản.